Burgerinitiatief

Ingediend op 21 juni 2020 – ook als pdf te downloaden

Onderwerp burgerinitiatief

Je beseft toch dat zwarte mensen in Nederland vanaf de Tweede Wereldoorlog hebben gevraagd: ‘Zouden jullie ermee op kunnen houden?’ Ik ben zelf de verpersoonlijking van iemand die achttien jaar lang dat niet gehoord heeft. Want ik had niet genoeg zwarte vrienden en als ik ze had, waren ze zo beleefd om daar niet over te beginnen tegen me.” – voormalig Hoofdpiet van Sinterklaas (Erik van Muiswinkel in tv-programma ‘Dit is M’ op 16/6/20)

Dordrecht is een prachtige stad met een schitterende haven. Aan deze kade vol imposante pakhuizen meert ieder jaar onze Sint af. Op een stoomboot vol geschminkte zwarte pieten. Voor veel mensen een onschuldige traditie, voor veel andere Dordtenaren een pijnlijke confrontatie met sluimerend leed.

Dordrecht is een inclusieve stad waarin 29,9% (bron: CBS, 2018) van de inwoners een migratieachtergrond heeft. In onze utopie zou iedere uiting van een gemeente een representatie van de stad zijn. We vragen echter om slechts één zichtbare, concrete verandering, waarmee toch kordaat gehoor gegeven kan worden aan Dordrechts diverse bevolking.

Met oog op de huidige wereldpolitiek, denk daarbij aan de moord op George Floyd en de actieve BlackLivesMatter-beweging, zou 2020 wel eens het perfecte jaar kunnen zijn om definitief afscheid te nemen van de racistische, koloniale kenmerken van zwarte piet. Nee: 2020 ís het perfecte jaar om afscheid te nemen van een figuur dat veel verdriet veroorzaakt, maar ook Nederland onnozel wegzet in de internationale anti-racismebeweging. Dat maakt ook dat zwarte piet een politieke kwestie is geworden, waarvan wij hopen dat onze gemeenteraad zich niet onttrekt. Burgemeester Kolff sprak in oktober 2019 dat “in zijn algemeenheid tradities door de decennia en eeuwen heen kunnen wijzigen, maar dat het onverstandig lijkt tradities te wijzigen onder druk van beschuldigingen en verwijten.” (bron: Algemeen Dagblad) In december 2019 schreef Kolff dat hij ziet dat “deze kwestie geen rol voor het gemeentebestuur vindt en dat een eventuele wijziging van de traditie moet komen vanuit de (in ons geval) Dordtse samenleving.” Is een internationale anti-racismebeweging aan de hand van een moord, die hier en daar revolutionair genoemd wordt, wel reden genoeg om tradities politiek te heroverwegen?

Op 15 juni 2020 zagen we in een aflevering van EenVandaag de resultaten van een enquête waarin was onderzocht hoe Nederlanders naar “traditionele zwarte piet” keken. Waar in 2013 nog 89% van de ondervraagden pleitte voor zwarte piet als stereotyperende karikatuur, is dat in 2020 nog maar 47%. Dat betekent dus dat voorstanders van zwarte piet heden ten dage tot de minderheidsgroep behoren. Met deze sterke en aanhoudende daling denken wij dat we kunnen concluderen dat Nederland zich steeds bewuster wordt en er geen weg meer terug is. De verandering van zwarte piet hebben we immers de afgelopen jaren al gezien: er is al afscheid genomen van racistische en agressieve facetten als de oor- en neusringen en de roe. In juni 2020 namen Arnhem, Nijmegen, Utrecht, Wageningen en Eindhoven direct na de Nederlandse BlackLivesMatter-demonstraties afscheid van de zwart geschminkte piet. Eerder namen (grote) steden als Amsterdam en Rotterdam het standpunt in dat zwarte piet niet meer welkom is en ook NPO en RTL geven sinds een aantal jaar dat signaal af. De komende tijd zullen er ongetwijfeld meer steden aansluiten. Dat maakt deze verandering onontkomelijk: het afschaffen van zwarte piet als stereotyperende karikatuur is eenrichtingsverkeer. Sommige gemeentes rijden harder dan anderen, maar we bewegen allemaal dezelfde kant op. Wij vertrouwen erop dat onze diverse, middelgrote stad met centrumfunctie, officiële regenbooggemeente, evenementenstad van 2019, niet als een schildpad op deze snelweg blijft stagneren.

Of het beslissen over het uiterlijk van zwarte piet een verantwoordelijkheid is die bij de gemeenteraad ligt, is een vraagstuk waarover diverse Dordtse raadsleden op Twitter discussieren. We begrijpen dat het niet liberaal lijkt om de invulling van een feest te sturen met politieke bemoeienis. Echter is het moderniseren van zwarte piet geen aanpassing van feestelijke invulling – het feest kan blijven zoals het is – maar het bestrijden van uitsluiting; zonder zwarte schmink kunnen álle Dordtse kinderen feest vieren. Wat ons betreft is zwarte piet wel degelijk een politieke aangelegenheid (geworden). De belangrijkste argumenten daarvoor:

  • De intochtcommissie ontvangt jaarlijks een subsidie van gemeenschapsgeld, dat 1. een politieke connectie maakt, en 2. de volledige gemeenschap moet bekleden. Daarnaast valt te overwegen of het maken van een beslissing in deze precaire situatie een verantwoordelijkheid is die bij vrijwilligers kan liggen.
  • Op 20 juni 2020 kwam het nieuws naar buiten dat het Europees Parlement met een grote meerderheid in een resolutie voor het einde van zwarte piet stemt. Wat in Brussel niet bindend is, kan in Dordrecht het goede voorbeeld zijn naar andere gemeenten.
  • In 2015 adviseerde het VN-comité de Nederlandse overheid om zwarte piet anders te portretteren en ook de Kinderombudsman en Het College Voor Rechten Van De Mens stellen dat de figuur zwarte piet in strijd is met het kinderrechtenverdrag. Voor meldpunt RADAR is dat aanleiding om het officiële standpunt in te nemen dat zwarte piet een kwetsend en discriminerende karikatuur is die anders moet. RADAR is hetzelfde meldpunt dat de gemeente Dordrecht ondersteunt in de aangiftes van discriminatie in deze stad. Het lijkt ons logisch dat de gemeente dit instrument eenduidig toepast.
  • De burgemeester gaat over de openbare veiligheid van de stad, dus ook de onveiligheid die men voelt bij uitsluiting. De Dordtse APV zegt in artikel 2:28 lid D dat de vergunning voor een evenement kan worden ingetrokken wanneer de exploitant zich schuldig maakt aan discriminatie op welke grond dan ook. Wanneer de burgemeester en/of de raad het debat overlaat aan de burgers, dat kwetsbaarheid veroorzaakt met betrekking tot de vrijheid van meningsuiting (gezien de bedreigingen die met dit debat gepaard gaan), laat men de burger onveilig bungelen.

Sinterklaas is een kinderfeest en dat moet het vooral blijven. We vragen dan ook niet om de afschaffing ervan. We vragen louter om een kleine aanpassing van één facet. Pieten hoeven niet te verdwijnen, we zouden ze alleen graag zien zonder pruik, zwarte schmink, rode lippen, oorringen, opgezet accent en andere postkoloniale verwijzingen. Het feest blijft wat ons betreft verder hetzelfde. Zo wordt Sinterklaas in Dordrecht een feest dat vrolijkheid en ontspanning biedt voor IEDER Dordts kind. 

Doel van het voorstel

Ons doel is het terugdringen van racisme in de samenleving. We vragen om slechts één concrete verandering waarmee toch kordaat gehoor gegeven kan worden aan Dordrechts diverse bevolking. Pieten hoeven niet te verdwijnen, we willen ze wel zien zonder pruik, zwarte schmink, rode lippen, oorringen, opgezet accent en andere postkoloniale verwijzingen.

Gevraagd besluit van de raad

We vragen de gemeenteraad om zich collectief uit te spreken voor een Sinterklaasfeest voor iedereen, dat vrij is van bovengenoemde beledigende en discriminerende aspecten. De figuur zwarte piet dient te verdwijnen uit gesubsidieerde en gemeentelijke uitingen. Dat houdt onder andere in: een inclusieve intocht en inclusief reclamemateriaal (denk aan vlaggen, flyers, etc. verstrekt aan burgers en de winkeliers). 

Toelichting

Met oog op veiligheid is de privacy voor indiener en ondersteuners van het burgerinitiatief is van groot belang. Graag uiterste discretie. Hoewel het wellicht ongebruikelijk is, wil de aanvrager – met oog op de negatieve sentimenten die dit thema kan oproepen – niet openbaar worden gemaakt. Daarnaast lijkt het ons noodzakelijk deze aanvraag te behandelen op inhoud en niet, zoals binnen dit thema vaak gebruikelijk is, op het individu. 

U kunt pseudoniem Bennie te Velden gebruiken. Indiener en ondersteuners van dit burgerinitiatief zullen wel aanwezig zijn bij de commissievergadering.

De corona-maatregelen en richtlijnen van het RIVM maakten het onmogelijk de ondersteuningsverklaringen op papier te verzamelen. Wij verwachten dat u, bij wijze van uitzondering, de digitale ondersteuningsverklaringen zult accepteren.

 

Lees hier over het vervolg